Leiderschapsskills voor de moderne werkvloer: zo blijven leiders overeind in tijden van verandering

Het oude leiderschapshandboek werkt niet meer. Het is geschreven voor een wereld vol stabiliteit en voorspelbaarheid. Een wereld die simpelweg niet meer bestaat. De toekomst vraagt niet om meer managers die processen controleren, maar om leiders die potentieel zien en ontwikkelen. Tijd voor een nieuwe manier van denken: The Leadership Shift.

Werk je in HR of L&D? Dan sta je midden in deze verandering. Jij bouwt aan de volgende generatie leiders: mensen die inspireren, vertrouwen geven en hun teams begeleiden door onzekerheid. Maar waar begin je?

In deze uitgebreide gids nemen we je stap voor stap mee langs de belangrijkste leiderschapsskills voor de moderne werkvloer. Je ontdekt:

• Wat The Leadership Shift precies inhoudt en hoe leiderschap evolueert

• Welke leiderschapsskills onmisbaar zijn vandaag

• Hoe HR en L&D die skills organisatiebreed kunnen ontwikkelen

• Een praktische checklist om meteen te starten

• Inspirerende voorbeelden van organisaties die de stap al zetten

• Jouw rol in de toekomst van leiderschap

Duik in de wereld van modern leiderschap en ontdek hoe je leiders klaarstoomt voor de toekomst van werk.

The Leadership Shift: hoe leiderschap verandert

Jarenlang stond leiderschap gelijk aan autoriteit. Top-down aansturen, prestaties managen en ervoor zorgen dat processen soepel lopen. Maar in die wereld leven we niet meer. Hybride werken, meer aandacht voor diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie (DEI) en de opkomst van AI maken deel uit van de nieuwe realiteit.

Leiders bewegen zich tegenwoordig in een wereld van constante verandering. Ze sturen hybride teams aan, gaan om met technologische versnelling en dragen meer dan ooit zorg voor het welzijn van hun medewerkers. Deloitte stelt niet voor niets dat leiderschap in de 21e eeuw compleet nieuwe eisen stelt. In deze realiteit proberen om overeind te blijven met oude regels werkt niet alleen averechts, maar gaat ook ten koste van productiviteit en prestaties.

Modern leiderschap draait daarom minder om antwoorden geven en meer om de juiste vragen stellen. Minder controleren, meer vertrouwen. Minder sturen, meer coachen. Dat is de kern van The Leadership Shift en die vraagt om nieuwe leiderschapsskills.

Medewerkers zoeken geen baas meer, maar een coach die investeert in hun groei. Een mentor die oog heeft voor welzijn. Een leider die zorgt voor een veilige, inclusieve werkomgeving.

Traditioneel vs. modern leiderschap in een oogwenk

Om de verandering goed te vatten, helpt het om oud en nieuw naast elkaar te zetten. De tabel hieronder zet de grootste verschillen tussen traditioneel en modern leiderschap in de verf.

‍

Deze transformatie is geen leuk extraatje, maar een vereiste. Organisaties die niet mee evolueren, worden geconfronteerd met verloop, lage betrokkenheid en een gebrek aan innovatie.

De belangrijkste leiderschapsskills van nu

In een wereld vol automatisering en AI zijn het juist de human skills, ook wel soft skills genoemd, die het verschil maken. Skills die vertrouwen bouwen, beweging creëren en teams veerkrachtig houden. Gebaseerd op onze ervaring met duizenden organisaties en onderzoek van onder andere Harvard Business School en CIPD zijn dit de skills waar je nu op wil inzetten.

1. Empathie en emotionele intelligentie

Wat is het: Het vermogen om je eigen emoties te herkennen en te reguleren, én die van anderen te begrijpen. Je luistert, leeft mee, reflecteert en gaat constructief om met spanning en conflict.

Waarom het nu belangrijk is: In hybride teams zie je elkaar minder. Empathie helpt leiders signalen toch op te pikken, context te begrijpen en met compassie te leiden — essentieel om burn-out te voorkomen en loyaliteit te versterken.

Voorbeeld: In plaats van alleen te focussen op een gemiste deadline (= 'wat'), probeert een empathische leider de oorzaak te begrijpen (= 'waarom'): “Ik zie dat de planning is uitgelopen. Gaat alles goed? Waar loop je tegenaan en hoe kan ik je helpen?”

Zo ontwikkel je het:

• Start een 'Active Listening Challenge': Ga verder dan een losse workshop en zet een challenge op die een maand loopt. Geef leiders elke week een concrete luisteropdracht en koppel ze aan een buddy om samen te oefenen en ervaringen te delen. Zo wordt luisteren een gewoonte, geen eenmalige actie.

• Geef leiders een human check-in toolkit: Bied leiders een eenvoudige, praktische toolkit. Denk bijvoorbeeld aan een pdf of een set kaarten met zo’n 50 laagdrempelige, niet-werkgerelateerde vragen. Ideaal om een-op-eengesprekken of teamvergaderingen te openen. Dit verlaagt de drempel en haalt het excuus “Ik weet niet wat ik moet vragen” weg.

• Organiseer een 'dag in het leven'-meeloopprogramma: Zet een programma op waarin leiders een halve dag meelopen met een van hun medewerkers. Sluit af met een reflectiesessie, begeleid door HR, waarin de inzichten centraal staan: welke uitdagingen spelen er, welke perspectieven zagen ze, en wat nemen ze mee in hun leiderschap?

2. Coachen en feedback geven

Wat is het: Het vermogen om mensen te helpen zelf tot inzichten en oplossingen te komen. Minder vertellen, meer vragen. Feedback is daarbij regelmatig, concreet en gericht op groei.

Waarom het nu belangrijk is: Veel goed presterende werknemers zijn ‘per toeval’ manager geworden, maar hebben nooit leiderschapstraining gekregen. Vaak hebben zij geen ruime blik: ze focussen op medewerkers vertellen wat die moeten doen. Een coachende aanpak, daarentegen, vergroot eigenaarschap, probleemoplossend vermogen en wendbaarheid in teams.

Voorbeeld: Een medewerker stapt naar zijn leider met een probleem. In plaats van een oplossing aan te dragen, stelt de coachende leider krachtige vragen als: “Welke opties zie je zelf?" of "Wat zou een eerste stap kunnen zijn?”

Zo ontwikkel je het: 

• Organiseer een coaching dojo: Een dojo is een veilige oefenplek. Richt maandelijks sessies van ongeveer 90 minuten in, waarin leiders echte (maar geanonimiseerde) praktijkcases voorleggen. In kleine groepen coachen ze elkaar om de beurt. Een facilitator vanuit L&D kijkt mee, stelt verdiepende vragen en geeft gerichte feedback op de kwaliteit van de vragen die worden gesteld. Zo leren leiders coachen door te doen en niet alleen door erover te praten.

• Implementeer eenzelfde feedbackmodel in al je systemen: Kies een eenvoudig en herkenbaar feedbackmodel, zoals SBI (Situation-Behaviour-Impact) en maak dat de gezamenlijke taal binnen je organisatie. Train leiders in het gebruik ervan, maar stop daar niet. Verwerk het model ook in functioneringsgesprekken, templates voor een-op-eengesprekken en gidsen over interne communicatie. Hoe vaker leiders het tegenkomen, hoe vanzelfsprekender het wordt om op deze manier feedback te geven.

• Start peer coaching-cirkels en begeleid ze actief: Vorm kleine, multidisciplinaire groepen van vier tot zes leiders die zich voor minimaal een jaar engageren voor maandelijkse sessies. Vanuit L&D zorg je voor heldere spelregels: denk aan vertrouwelijkheid, gelijkwaardigheid en toewijding. Geef daarnaast een vaste structuur voor de bijeenkomsten en begeleid de eerste twee sessies actief. Zo zorg je voor veiligheid, focus en een sterke start, waarna de groepen zelfstandig verder kunnen.

3. Communicatie en invloed

Wat is het: Communicatie en invloed gaan verder dan  informatie delen. Het draait om het formuleren van heldere, overtuigende boodschappen die mensen in beweging brengen. Denk aan storytelling, open en transparant communiceren en het vermogen om stakeholders mee te krijgen, ook zonder formele macht.

Waarom het nu belangrijk is: Teams werken steeds vaker verspreid en verandering is de constante factor. Leiders moeten daarom sterk communiceren: ze verbinden het dagelijkse werk van hun team aan het grotere organisatieverhaal. Zo ontstaat een gedeeld ‘waarom’ dat richting geeft, motiveert en houvast biedt.

Voorbeeld: Bij een organisatiebrede verandering kondigt een sterke leider niet alleen de nieuwe strategie aan. De leider vertelt ook een verhaal: waar de organisatie vandaan komt, welke uitdagingen er spelen, wat de toekomstvisie is en, vooral, waarom ieders bijdrage ertoe doet om daar te komen.

Zo ontwikkel je het: 

• Bied leiders storytellingkits: Werk samen met je interne communicatiedienst kant-en-klare storytellingkits uit voor belangrijke initiatieven. Zo’n kit bevat het kernverhaal, ondersteunende data, voorbeeldzinnen en een eenvoudig slideformat. Dit helpt leiders om de organisatiestrategie te vertalen naar een begrijpelijk en inspirerend verhaal voor hun eigen team.

• Maak van stakeholder mapping een vaste skill: Neem in leiderschapsprogramma’s een praktische module over stakeholder mapping op. Geef leiders een template waarmee ze voor elk project hun belangrijkste stakeholders in kaart brengen, hun belangen en invloed analyseren en vooraf bepalen hoe en wanneer ze communiceren. Zo leren ze bewuster invloed uitoefenen.

• Ontwikkel een scorekaart voor heldere boodschappen: Introduceer een eenvoudige scorekaart waarmee leiders hun eigen communicatie kunnen toetsen. Denk aan vragen als: ‘Is de call-to-action duidelijk?’, ‘Klopt dit verhaal met het grote geheel?’ en ‘Anticipeer ik op vragen of op weerstand?’ Dit vergroot de kwaliteit en consistentie van communicatie.

4. Aanpassingsvermogen en veerkracht

Wat is het: Aanpassingsvermogen en veerkracht zijn het vermogen om om te gaan met onzekerheid, terug te veren na tegenslagen en constructief te blijven onder druk. Veerkrachtige leiders stralen rust en vertrouwen uit en helpen hun team vooruit, ook als het tegenzit.

Waarom het nu belangrijk is: De snelheid van verandering neemt toe. Marktontwikkelingen, nieuwe technologieën en onverwachte crisissen horen erbij. Leiders die zich snel aanpassen en hun team mee op pad nemen zonder momentum te verliezen, creëren een belangrijk concurrentievoordeel.

Zoals leiderschapsexpert Laura Bornmann het zegt: “Leiders moeten verandering niet alleen accepteren, maar omarmen. En medewerkers inspireren om dat ook te doen.”

Voorbeeld: Na het mislukken van een groot project roept een veerkrachtige leider het team niet bijeen om schuldigen aan te wijzen, maar voor een terugblik. De vragen zijn: ‘Wat hebben we geleerd?’ en ‘Hoe passen we dit toe in ons volgende project?’ Falen wordt zo een leerpunt, geen eindstation.

Zo ontwikkel je het: 

• Installeer een mislukking van de maand-moment: Creëer een veilig, zichtbaar moment (bijvoorbeeld tijdens een meeting) waarin een leider vrijwillig een 'slimme mislukking' deelt. Een experiment dat niet werkte, maar wel waardevolle inzichten opleverde. Dit normaliseert tegenslagen en benadrukt het belang van leren boven perfectie.

• Gebruik de cirkels van invloed en betrokkenheid bij spanning of crisis: Voorzie leiders van een eenvoudig werkblad waarmee zij samen met hun team onderscheid maken tussen wat ze kunnen controleren, wat ze kunnen beïnvloeden en wat ze los moeten laten. Dit helpt om focus te houden en energie te richten op wat echt verschil maakt.

5. Psychologische veiligheid en vertrouwen

Wat het is: Psychologische veiligheid betekent dat mensen zich veilig voelen om zich uit te spreken, vragen te stellen, ideeën en zorgen te delen en fouten toe te geven, zonder angst voor afwijzing, straf of gezichtsverlies.

Waarom het nu belangrijk is: Zonder psychologische veiligheid geen innovatie, samenwerking of eerlijke feedback. Google’s Project Aristotle liet zien dat dit dé belangrijkste factor is van succesvolle teams. Op de moderne werkvloer vormt het de basis voor alles wat werkt.

Voorbeeld: Een leider nodigt tijdens een overleg bewust mensen met andere perspectieven uit: “Ik heb mijn visie gedeeld, maar ik ben benieuwd naar andere invalshoeken. Waar zien jullie risico’s of blinde vlekken?” Als iemand een punt maakt, bedankt de leider diegene expliciet voor de openhartigheid.

Zo ontwikkel je het: 

• Creëer kwetsbare momenten vanuit de top: Werk samen met senior leiders om momenten te plannen waarop zij openlijk delen welke fout ze maakten en wat ze daarvan leerden. Dit voorbeeldgedrag laat zien dat kwetsbaarheid wordt gewaardeerd.

• Maak terugblikken zonder schuldtoewijzing normaal: Geef teams een duidelijke handleiding voor terugblikken die focussen op wat en hoe, niet op wie. Maak dit een vast onderdeel na elke belangrijke projectfase.

• Zet organisatiebreed in op inclusieve meetings: Ontwikkel een charter met praktische afspraken: iedereen komt aan het woord, er is ruimte voor tegengeluid, materialen worden vooraf gedeeld en iedereen speelt om de beurt de rol van advocaat van de duivel. Zo wordt inclusie concreet gedrag.

6. Besluitvorming in onzekerheid

Wat is het: Het vermogen om tijdig en doordacht beslissingen te nemen, ook al beschik je over onvolledige informatie. Dit vraagt om een balans tussen data en intuïtie, inzicht in risico’s en de durf om te handelen zonder volledige zekerheid.

Waarom is het nu belangrijk: In een snel veranderende, onvoorspelbare wereld leidt wachten op zekerheid tot stilstand. Leiders die blijven hangen in twijfel creëren knelpunten en frustratie. ‘Goed genoeg' beslissen en bijsturen is een essentiële overlevingsskill.

Voorbeeld: Een organisatie overweegt een nieuwe markt te betreden, maar de data zijn niet overtuigend. In plaats van maanden extra onderzoek te doen, besluit de leider een kleine pilot te starten in één stad. De vraag verandert van ‘Gaan we dit doen?’ naar ‘Wat is de snelste en goedkoopste manier om onze belangrijkste aanname te testen?’ Zo beperk je de risico's en behoud je toch momentum.

Zo ontwikkel je het:

• Bouw een besluitvormingstoolkit voor leiders: Maak op het intranet een overzicht met korte, praktische beslismodellen, zoals een risico-opbrengstmatrix of het ‘one-way vs. two-way door’-principe. Zo kunnen leiders hun reflecties structureren in onzekere situaties.

• Stimuleer een actiegerichte mindset via erkenning: Neem in belonings- of erkenningprogramma’s (zoals 'medewerker van de maand') een categorie op voor doordachte actie of berekend risico. Vier leiders die knopen doorhakken en vooruitgang boeken, ook als het resultaat niet perfect is.

• Introduceer beslissingsdagboeken: Laat leiders beslissingen vastleggen: wat was de context, welke aannames speelden mee en wat was de uitkomst? Bespreek deze reflecties in coaching of mentortrajecten om bewustere besluitvorming te ontwikkelen.

Zo ontwikkelen HR en L&D leiderschapsskills in de hele organisatie

We hebben nu het wat en het waarom helder. Maar wat als je klaar bent om verder te gaan dan individuele ontwikkeling en het leiderschap echt organisatiebreed wil aanpakken? Dan is het tijd voor een formeel leiderschapsprogramma.

We hebben een uitgebreide gids over hoe je zo’n programma van nul af aan opzet. Voor nu nemen we je mee langs de vier essentiële stappen om goed te starten.

Stap 1: Bepaal je doel(en)

Voordat je ook maar een les of module ontwikkelt, moet duidelijk zijn waar je naartoe werkt. Een sterk leiderschapsprogramma draait niet om ‘betere leiders maken’ in het algemeen, maar om het oplossen van concrete uitdagingen waar je organisatie tegenaan loopt.

Zoals onze CHRO Iris Cremers vaak zegt: leren werkt alleen als het context heeft en direct verbonden is met de strategie van je organisatie. Dat zorgt voor draagvlak vanaf het begin én voor meetbare impact.

Stap 2: Breng skill gaps in kaart

Dit is de basis van elk doeltreffend programma. Je moet weten waar je staat, om te bepalen waar je naartoe wil. Door te analyseren welke leiderschapsskills huidige en toekomstige leiders nog missen, kan je gerichter prioriteiten stellen. Belangrijk: dit gaat niet alleen over hiaten of zwakke punten. Juist ook over het ontdekken van potentieel en het creëren van heldere, motiverende ontwikkelpaden.

Stap 3: Kies verschillende leerformats

Bij leren geldt één ding altijd: one size fits none. Succesvolle leiderschapsprogramma’s combineren verschillende leervormen, zodat leren blijft hangen én past bij verschillende leerstijlen. Combineer dus vooral:

• Zelfgestuurd online leren voor basiskennis en inzicht

• Fysieke of online workshops voor oefening, reflectie en uitwisseling

• Social learning en groepsopdrachten om samenwerking te versterken

Stap 4: Maak een sterke implementatiestrategie

Een geniaal programma waar niemand aan meedoet, levert niets op. Daarom is je implementatie- en communicatiestrategie even belangrijk als de content zelf.

Doe daarom zeker het volgende:

• Enthousiasme en zichtbaarheid creëren (learner marketing)
• Leiders helpen om leren onderdeel te maken van hun dagelijkse routines
• Interne ambassadeurs of coaches aanstellen die het programma dragen

Samen vormen deze vier stappen een stevig fundament voor een programma dat écht resultaat oplevert. Wil je je nog meer verdiepen in dit thema met praktijkvoorbeelden, inzichten van experts en concrete tips? Lees dan onze uitgebreide gids: hoe bouw je een doeltreffend leiderschapsprogramma?

Snelle checklist: zo start je vandaag nog

Ben je geïnspireerd, maar zoek je nog naar een praktisch beginpunt? Goed nieuws: je hoeft niet meteen groots uit te pakken. Je kan vandaag al beweging creëren.

Dit zijn zes concrete acties die je als HR- of L&D-professional direct kan inzetten om The Leadership Shift in gang te zetten in je organisatie:

1. Ga het gesprek aan: Deel dit artikel of een krachtig inzicht met de senior leiders. Gebruik het als gespreksstarter over modern leiderschap en ontdek wie je bondgenoten zijn.
2. Bekijk je beoordelingscyclus kritisch: Beloont jullie performance management alleen targets? Of ook gedrag zoals coachen, feedback geven en aandacht voor welzijn? Kleine aanpassingen maken hier een groot verschil.
3. Bevraag je managers: Stuur één simpele vraag rond: "Wat vind je op dit moment het moeilijkst aan het leiden van je team?" De antwoorden geven je waardevolle input over de huidige skill gaps.‍
4. Geef één praktisch hulpmiddel: Overlaad leiders niet. Introduceer een concrete tool, zoals het SBI-feedbackmodel. Eén gedeelde taal voor feedback werkt beter dan tien losse theorieën.‍
5. Vier wat al goed gaat: Zoek een leider die deze moderne skills al laat zien en zet die aanpak in het zonnetje in een interne nieuwsbrief of tijdens een meeting. Zo maak je zichtbaar wat goed leiderschap betekent.‍
6. Start klein met een pilot: Kies één team en test met hen een psychologisch veiligheidscharter. Spreek samen 3-4 simpele vergaderregels af, zoals 'laat elkaar uitspreken' en 'alle ideeën zijn welkom'. Meet na een paar maanden het effect op de kwaliteit van de meetings en de teamspirit.

Organisaties die het al anders doen

Dit is niet zomaar een theorie. De meest succesvolle organisaties ter wereld laten zien dat modern leiderschap werkt, omdat het een directe reflectie is van de organisatiecultuur en prestaties een boost geeft.

Microsoft: van ‘know-it-alls’ naar ‘learn-it-alls’

Toen Satya Nadella het roer van Microsoft overnam, zorgde hij voor een grote cultuurverandering. Empathie werd het vertrekpunt. Leiders gingen meer luisteren in plaats van beoordelen, coachen in plaats van bekritiseren en stelden zich nieuwsgierig op in plaats van zich te willen profileren als de slimste persoon. Deze nieuwe focus op human skills had zichtbaar effect op de innovatie en groei van het bedrijf.

Patagonia: leiderschap gebouwd op vertrouwen

Bij Patagonia draait leiderschap om autonomie en gedeelde waarden. Oprichter Yvon Chouinard heeft als mantra: "Let my people go surfing". Het draait allemaal om vertrouwen. Patagonia neemt gepassioneerde, verantwoordelijke en volwassen medewerkers aan en vertrouwt er vervolgens op dat zij hun werk goed zullen doen. Door mensen verantwoordelijkheid en flexibiliteit te geven, ontstaat eigenaarschap en loyaliteit, zonder micromanagement.

Netflix: radicale openheid en feedback

Netflix staat bekend om zijn cultuur waarin eerlijkheid de norm is. Hun leiderschapsmodel stapt weg van traditionele hiërarchische structuren en focust in de plaats daarvan op een cultuur van continue directe feedback. Feedback is geen jaarlijks moment, maar een doorlopend proces. Hun filosofie is dat transparantie en open communicatie de basis vormen voor de groei van individuele medewerkers én de organisatie, ook als het tegenzit. Coaching en feedback zijn daardoor geen leuk extraatje, maar essentiële dagelijkse leiderschapsskills.

In onze Moving Forward-podcast vertelde Alix Jacobson, voormalig VP HR EMEA bij Netflix, meer over die aanpak. Ze legde uit dat feedback er niet zomaar een tool is om prestaties te meten, maar deel uitmaakt van de kern van de bedrijfsstrategieën. Daarover zei ze:

“Elke grote beslissing bij Netflix komt voort uit een groot aantal feedbackrondes. Niet alleen maar peer-to-peer of van manager naar medewerker toe, maar in alle richtingen.”

Feedback wordt er niet gezien als een lastig gesprek, maar als een strategisch hulpmiddel om betere beslissingen te kunnen nemen binnen de hele organisatie. Een systeem waarin de beste ideeën kunnen winnen, ongeacht waar ze vandaan komen. Bekijk hieronder de volledige aflevering.

Conclusie: jouw rol in de toekomst van leiderschap

The Leadership Shift is geen hype. Het is de nieuwe realiteit. Klassieke leiders die alleen maar bevelen geven, zijn passé. Leiderschap draait vandaag om verbinden, coachen en vertrouwen geven.

Organisaties die investeren in empathische, veerkrachtige leiders en psychologische veiligheid bouwen aan teams die klaar zijn voor de toekomst. Deze human skills zijn geen ‘softe’ initiatieven, ze zijn essentieel.

Als HR- of L&D-professional ben jij niet alleen supporter van deze verandering. Jij bent de ontwerper ervan. Door leiderschapsskills doelgericht te ontwikkelen, geef je vorm aan cultuur, betrokkenheid en duurzaam succes.

Klaar om leiders te bouwen die écht het verschil maken? Ontdek hoe GoodHabitz helpt met toegankelijke, inspirerende trainingen voor modern leiderschap en verken onze leiderschapstrainingen.