Presteren onder druk: wat je kan leren van voetballers

Table of contents

Inhoudsopgave

Tijdens het WK zien we het voortdurend gebeuren: voetballers die moeten presteren onder enorme druk. Een penalty in de laatste minuut, een beslissende pass of een fout die miljoenen mensen zien. Op zulke momenten lopen spanning en prestatiedruk flink op.

Misschien voelt jouw werkdag niet als een WK-wedstrijd, maar ook op de werkvloer krijg je te maken met druk. Denk aan een belangrijke presentatie, een spannend klantgesprek of een deadline die steeds dichterbij komt. Je hartslag gaat omhoog, je ademhaling versnelt en ineens voelt iets wat je normaal moeiteloos doet een stuk spannender.

Herkenbaar? Dan ben je niet de enige. Iedereen krijgt weleens te maken met prestatiedruk. De vraag is niet of je spanning voelt, maar hoe je ermee omgaat.

Volgens PSV-sportpsycholoog Jesse Dercksen hoeft die spanning helemaal niet negatief te zijn: “Het gevoel dat je ervaart moet je omarmen. Het is vooral een signaal dat je iets heel belangrijk vindt.”

Waarom spanning je helpt om te presteren

Veel mensen zien stress en spanning als iets wat zo snel mogelijk weg moet. Toch kan een beetje spanning juist helpen om beter te presteren onder druk. Je lichaam maakt zich klaar voor actie. Alsof het zegt: dit moment doet ertoe.

Dat merk je bijvoorbeeld aan:

Een snellere hartslag
Een hogere ademhaling
Gespannen schouders of kaken
Extra focus op wat er op dat moment belangrijk is

In plaats van die signalen meteen als paniek te zien, kan je ze ook anders bekijken. Voetballers weten dat een bonzend hart of extra focus vaak hoort bij een belangrijke prestatie. Het zijn signalen dat je lichaam zich voorbereidt op een uitdaging.

De kunst is dus niet om spanning weg te duwen. Het helpt veel meer om je eigen reacties te leren kennen. Wat gebeurt er in je lichaam als de prestatiedruk oploopt? Hoe eerder je dat herkent, hoe makkelijker je ontdekt wat voor jou werkt.

Wanneer prestatiedruk te veel wordt

Natuurlijk heeft spanning ook een grens. Een beetje druk kan je scherp houden, maar te veel prestatiedruk werkt vaak averechts. Misschien sla je dicht tijdens een presentatie, raak je het overzicht kwijt of weet je niet meer wat je wilde zeggen.

Jesse Dercksen vergelijkt het met water. In de juiste hoeveelheid heb je het nodig. Te veel ervan wordt een probleem.

Daarom helpt het om stresssignalen op tijd te herkennen. Hoe eerder je merkt dat je drukmeter richting rood gaat, hoe makkelijker je kan bijsturen.

Een simpele oefening die veel voetballers en topsporters gebruiken:

Adem 4 seconden in door je neus
Houd je adem 4 seconden vast
Adem 4 seconden uit via je mond

Geen wondermiddel, maar wel een praktische manier om even terug te keren naar het moment en meer grip te krijgen op spanning en stress.

Wat voetballers je leren over omgaan met druk

Misschien zit de belangrijkste les uit het voetbal niet eens in de voorbereiding of ademhalingsoefeningen. Maar in wat er gebeurt nadat iets misgaat.

Een gemiste penalty voelt enorm, maar de volgende training of wedstrijd komt altijd weer. - Jesse Dercksen

Op werk vergeten we dat soms. Een presentatie die minder goed ging dan gehoopt, een gesprek dat anders liep dan je had verwacht of een fout die langer blijft hangen dan nodig is. Terwijl ook daar geldt: er komt een volgende kans.

Omgaan met prestatiedruk betekent niet dat je nooit spanning voelt. Het betekent dat je leert herkennen wat er gebeurt, ontdekt wat jij nodig hebt en vervolgens weer verdergaat.

Of zoals Dercksen het zegt:

De wereld vergaat nooit. De volgende dag komt altijd weer heel snel.

Beter omgaan met prestatiedruk?

Wil je ontdekken hoe prestatiedruk werkt, hoe je stresssignalen herkent en wat je kan doen als de druk oploopt? In de GoodHabitz-les ‘Omgaan met prestatiedruk’ leer je praktische technieken die je helpen om met meer vertrouwen te presteren onder druk, op je werk en daarbuiten.

Normaal gesproken is deze les alleen beschikbaar voor klanten, maar vanwege het WK stellen we de les tijdelijk open voor iedereen. In deze exclusieve preview deelt PSV-sportpsycholoog Jesse Dercksen zijn inzichten over spanning, prestatiedruk en presteren op belangrijke momenten. Benieuwd? Bekijk de video: