Mentale gezondheid van medewerkers: hoe HR en L&D het verschil kunnen maken

De mentale gezondheid van medewerkers is belangrijker dan ooit. Niet alleen voor de mensen zelf, maar ook voor het succes van je organisatie. Onderzoek van de Universiteit van Oxford laat zien dat gelukkige medewerkers 13% productiever zijn. Tegelijkertijd overweegt een kwart van de Britse en Duitse medewerkers om van baan te veranderen. Dat kan organisaties tot wel twee keer een jaarsalaris kosten per vertrekkende medewerker.

Het goede nieuws? Er zijn volop mogelijkheden voor HR- en L&D-professionals om de mentale gezondheid van medewerkers te versterken. Van individuele ondersteuning tot organisatiebrede cultuurveranderingen: iedere stap telt. In dit artikel delen we praktische inzichten en de visie van Gijs Coppens, oprichter van het mentale welzijnsplatform OpenUp.

Waarom organisaties investeren in mentale gezondheid

Waar mentale gezondheid op de werkvloer vroeger vaak onbesproken bleef, zien we nu een duidelijke verandering. Organisaties besteden steeds meer aandacht aan het welzijn van hun medewerkers.

Dat doen ze niet alleen vanuit betrokkenheid, maar ook omdat het zakelijk verstandig is. In een competitieve arbeidsmarkt kan een sterke welzijnsstrategie een belangrijk verschil maken.

Het vervangen van een medewerker kost veel tijd, geld en energie. Toch denkt meer dan een derde van de medewerkers onder de 45 jaar eraan om hun baan op te zeggen, zelfs zonder een nieuwe functie in het vooruitzicht. Daarnaast meldde bijna 1 op de 5 medewerkers zich het afgelopen jaar ziek vanwege mentale klachten.

Dat biedt organisaties een duidelijke kans. Wie investeert in mentale gezondheid, ziet vaak minder verloop en minder verzuim. Zoals we ook zagen in onze verkenning van de ROI van Learning & Development: investeren in welzijn is niet alleen goed voor je medewerkers, maar ook voor je resultaten.

Wat mentale welzijnsinitiatieven opleveren

De vraag hoe je de mentale gezondheid van medewerkers verbetert, kent geen eenvoudig antwoord. Maar de voordelen zijn duidelijk.

Uit onderzoek van Bain and Company blijkt dat 65% van de medewerkers langer bij een organisatie wil blijven wanneer welzijn een prioriteit is. Daarnaast voelen medewerkers zich meer betrokken wanneer ze zich gesteund voelen. En betrokken medewerkers maken een groot verschil.

Gallup ontdekte bijvoorbeeld dat organisaties met een hoge betrokkenheid onder medewerkers gemiddeld 21% productiever zijn. Een sterke reden dus voor HR- en L&D-teams om mentale gezondheid actief te ondersteunen, zowel op individueel niveau als binnen de organisatiecultuur.

Medewerkers ondersteunen bij mentale uitdagingen

Laten we beginnen bij de ondersteuning van medewerkers die te maken hebben met mentale klachten.

Een Employee Assistance Programme (EAP), waarmee medewerkers vertrouwelijke begeleiding of coaching kunnen krijgen, is een waardevol hulpmiddel. Toch wordt het nog weinig gebruikt. Zo biedt ongeveer 88% van de Britse werkgevers een EAP aan, terwijl slechts 5% van de medewerkers er gebruik van maakt. Er is dus nog volop ruimte om medewerkers bekender te maken met deze ondersteuning en hen te stimuleren er gebruik van te maken.

Een van de grootste drempels is nog altijd het stigma rondom mentale gezondheid. Medewerkers moeten weten dat hun organisatie achter initiatieven op het gebied van mentaal welzijn staat. Dat begint bij leiderschap. Van de directie tot de leidinggevende op de werkvloer: iedereen speelt een rol.

Leiders die zelf het goede voorbeeld geven, maken een groot verschil. Door open te zijn over mentale gezondheid en het gesprek aan te gaan, laten ze zien dat aandacht voor welzijn vanzelfsprekend is. Dat is bovendien een belangrijk kenmerk van inclusief leiderschap.

Het is belangrijk dat medewerkers weten dat hun leidinggevende hen aanmoedigt om gebruik te maken van de beschikbare ondersteuning. Zonder angst dat dit gevolgen heeft voor hun baan of toekomst binnen de organisatie.

Als die basis er eenmaal is, kan je de volgende stap zetten: zorgen dat ondersteuning ook echt toegankelijk is. Bijvoorbeeld door coaching aan te bieden en waar mogelijk flexibel om te gaan met werktijden. Zo geef je medewerkers de ruimte om onder werktijd een afspraak met een psycholoog of therapeut bij te wonen, of tijd vrij te maken wanneer ze door een moeilijke periode gaan.

Mentale gezondheid verbeteren op organisatieniveau

Het aanbieden van de juiste ondersteuning is een belangrijke eerste stap. Maar om ervoor te zorgen dat medewerkers er ook daadwerkelijk gebruik van maken, is meer nodig. Dat vraagt om een bredere aanpak binnen de organisatie.

Een goed begin is het trainen van managers en HR-professionals. Niet iedere HR-professional heeft kennis van mentaal welzijn en opvallend veel managers hebben nooit een training gevolgd in het aansturen en begeleiden van medewerkers. Het is daarom belangrijk dat iedereen binnen de organisatie begrijpt wat de doelen zijn en welke rol zij daarin spelen.

Ook L&D kan hierin veel betekenen. Los van de bewezen positieve effecten van leren op je mentale welzijn, zijn er veel skills die hier direct aan bijdragen. Veerkracht is daar een mooi voorbeeld van. Het is een skill die je kan ontwikkelen en die medewerkers helpt om beter om te gaan met verandering, tegenslagen en werkdruk.

Bouw aan een cultuur waarin mentaal welzijn centraal staat

Psychologische veiligheid vormt de basis voor een gezonde werkomgeving. Maar die ontstaat niet vanzelf. Het begint met het normaliseren van gesprekken over welzijn en mentale gezondheid.

Medewerkers moeten zich vrij voelen om hierover te praten. Ze moeten erop kunnen vertrouwen dat het gebruik van ondersteuning geen negatieve gevolgen heeft voor hun positie binnen de organisatie.

Een veelvoorkomende zorg is bijvoorbeeld dat medewerkers die gebruikmaken van een EAP of flexibele regelingen minder kans maken op een salarisverhoging of promotie. Door die zorgen actief weg te nemen, verlaag je de drempel om hulp te zoeken.

Ook openheid over promoties, reorganisaties en het afscheid nemen van medewerkers draagt bij aan een gevoel van veiligheid. Hoewel dit niet direct over mentale gezondheid gaat, zorgt transparantie ervoor dat medewerkers meer vertrouwen hebben in de organisatie.

Vergeet tot slot de kracht van collega's niet. Medewerkers kunnen elkaar inspireren en ondersteunen. Positieve ervaringen van collega's maken het vaak makkelijker om zelf ook hulp te vragen of gebruik te maken van beschikbare ondersteuning. Zo helpen medewerkers niet alleen mee aan een sterke leercultuur, maar ook aan een organisatie waarin welzijn vanzelfsprekend is.

Expert aan het woord: de inzichten van OpenUp-oprichter Gijs Coppens

In een aflevering van de GoodHabitz-podcast Moving Forward gingen we in gesprek met Gijs Coppens, oprichter van OpenUp, een platform dat zich richt op mentale gezondheid.

Vanuit zijn ervaring ziet hij als geen ander hoe de manier waarop we naar mentale gezondheid kijken de afgelopen jaren is veranderd en nog steeds verandert. In de podcast deelt hij zijn visie op mentaal welzijn op de werkvloer.

Volgens Gijs beweegt iedereen zich dagelijks op een andere plek op de schaal van mentaal welzijn:

We hebben allemaal dagen waarop we minder energie hebben en dagen waarop we ons juist sterk en vol vertrouwen voelen. Daarom is het zo belangrijk dat we mentale gezondheid bespreekbaar maken.

Volgens Gijs is mentale gezondheid onmisbaar voor succes. Niet alleen voor medewerkers persoonlijk, maar ook voor organisaties. Gelukkig krijgt het onderwerp steeds meer aandacht, ook op de werkvloer. Vooral Gen Z speelt daarin een belangrijke rol. Deze generatie maakt mentale gezondheid beter bespreekbaar en zet onderwerpen als een gezonde werk-privébalans nadrukkelijker op de agenda.

Het is tijd om mentale gezondheid serieus te nemen

Organisaties staan voor grote uitdagingen. Juist daarom kan investeren in mentaal welzijn een belangrijk concurrentievoordeel opleveren. Organisaties die aandacht besteden aan de mentale gezondheid van hun medewerkers zien vaak betere prestaties, minder verzuim en een hoger behoud van medewerkers. Bovendien biedt het medewerkers waardevolle ondersteuning wanneer ze die het hardst nodig hebben.

HR kan hierin het verschil maken door een cultuur te creëren waarin welzijn centraal staat en ervoor te zorgen dat medewerkers toegang hebben tot de ondersteuning die ze nodig hebben. L&D kan ervoor zorgen dat medewerkers toegang hebben tot online trainingen die niet alleen inspireren en motiveren, maar ook skills zoals veerkracht helpen ontwikkelen.

Ben je benieuwd hoe dat eruit kan zien? GoodHabitz biedt een breed aanbod aan online trainingen over welzijn, waaronder leercontent over stressmanagement. Zo help je medewerkers groeien, zowel op het werk als daarbuiten.